Spelende letters: we don't work, we play

We don't work - we play was een tentoonstelling afgelopen zomer in Keulen. Er werden daar verschillende typografische interpretaties gegeven van deze zin. En dat leverde prachtige staaltjes mooi letterwerk op.

Yanik Balzer, Max Kuwertz

Tobias Nickerl & Emma Goutier

Yanik Baltzer, Max Kuwertz, Lasse Konrad

Yanik Baltzer, Max Kuwertz

Yanik Baltzer. Max Kuwertz

Hannes Hummel, Thilko Limbeck

Yanik Baltzer, Max Kuwertz

beeldende letters: letter wordt onderdeel van het beeld

Ik hou er van wanneer woord (of letter(s)) en beeld goed met elkaar kunnen opschieten. Dat er dus een plaatje is waarbij de letter onderdeel is van dat plaatje. Ik heb er al eerder mooie voorbeelden van laten zien, maar ook deze zijn weer prachtig! Soms zijn het gewoon woorden waarbij er iemand heel creatief is geweest en soms is het een logo voor een bedrijf of instantie. Kijk en geniet!

www.chemamadoz.com

www.martinezman.com

www.logocrush.com

www.mashdesigning.com

www.mashdesigning.com

www.flickr.com

www.piccsy.com

www.mashdesigning.com

leuke letters: lettergrapjes

Spelen met letters is natuurlijk het leukste wat er bestaat. En je kunt op velerlei manier spelen met letters. Niet voor niets zijn puzzels razend populair, worden er de mooiste lettertypes gemaakt en zijn er tal van woordgrapjes te bedenken met letters in de hoofdrol. Neem nu deze:

via fab.com

Ik denk dat de maker ervan heel tevreden in zijn handen heeft gewreven. Deze hieronder zijn ook prachtig:

via 9GAG.com

(Ik snapte 'Ill' in eerste instantie niet. Tot het kwartje viel. En dat het is leuke aan woord- en lettergrapjes: de kick als het kwartje valt!)

alle letters: pangram

Een pangram is een zin waarbij alle letters van het alfabet voorkomen. Het is nog knap lastig om zo'n zin te bedenken. De uitdaging ligt in het gegeven om een zo kort mogelijke zin te maken, waar dus wel alle letters van het alfabet in staan. Een perfecte of volmaakte pangram is een zin waarbij elke letter slechts een keer voorkomt. Het Engelse zinnetje 'The quick brown fox jumps over the lazy dog' is een hele bekende pangram. Hij is ooit bedacht als controle bij (radio-)telex. Nu wordt hij vaak bij letterproeven gebruikt om alle letters van het lettertype goed te laten zien.

In het Nederlands is dit een volmaakt pangram: Lynx c.q. vos prikt bh: dag zwemjuf! Maar ook de zinnen Wazig tv-filmpje rond chique skybox en Filmquiz bracht knappe ex-yogi van de wijs zijn erg knap.

Er bestaat ook zoiets als een beginletter-pangram. Dat is een zin waarbij de eerste letters van de woorden alle letters van het alfabet bevatten. En wederom is de uitdaging om een zo kort mogelijke zin te maken. En als je het dan helemaal perfect wilt doen, zorg je er ook nog voor dat elke woord in alfabetische volgorde staat: Als berekende chaos de eenheid figuurlijk gezien halveert in jaren, kan letterlijke machtsverheffing negatieve of positieve quotiënten rekenkundig symmetrisch tot uitkomst verenigen, waarbij x y zuivert.

En dan bestaat er ook nog zoiets als een lipogram. Dat is eigenlijk een omgekeerd pangram. Daar worden juist letters weggelaten. Een e-lipogram bijvoorbeeld is een tekst waar geen e in voorkomt. De moeilijkheid bij het schrijven van een lipogram wordt groter naarmate de niet-gebruikte letter meer voorkomt in het taalgebruik en de tekst langer wordt.

Het bekendste e-lipogram is het boek "La disparition" van de Franse schrijver Georges Perec uit 1969. Niet alleen komt in de roman nergens de letter "e" voor, maar bovendien is het verhaal opgebouwd als een detectiveverhaal rond de verdwijning van de letter "e". De roman is ook in het Nederlands vertaald als 't Manco.Het lijkt me een zeer interessant boek, ik ga maar eens kijken of ik hem ergens kan kopen.

Het is natuurlijk een prachtige uitdaging om een pangram te maken of een tekst te maken als e-lipogram. Maar dat kost. Veel tijd. En mijn tijd is zo kostbaar. Maar ooit, als al mijn kinderen zelfstandig zijn, ik alles al heb geschreven wat er te schrijven valt over letters en alle geraniums verzorgd zijn, ga ik een pangram schrijven. Beloofd!

Alle letters: weetjes

Letters zijn handig, mooi, leesbaar en soms grappig. Hier volgen wat weetjes over letters, die je misschien nog niet kende:

* Het woord vierentwintigletterwoord heeft ook echt vierentwintig letters.

* Het woord vier heeft ook echt vier letters.
* De letter e komt het meeste voor in Nederlandse teksten. 

* Het woord alfabet is een samenstelling van alfa (α) en bèta (β), de namen van de eerste twee letters van het Griekse alfabet.

* Het Arabische schrift hoe dan ook aan elkaar geschreven wordt, ze kennen geen losse letters.

* Veel afkortingen, zoals CU (See You) en TTYL (Talk to you later) zijn oorspronkelijk uit het morse afkomstig.
* De oudste gedrukte boekjes met daarin het alfabet (uit ca. 1450) werden abecedarium genoemd.

* Er is altijd geharrewar over de IJ in het Nederlands, de Y is officieel de 25e letter , maar soms wordt de IJ ook als letter gezien en dan heeft ons alfabet dus ineens 27 letters. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij het telefoonalfabet. In puzzels, waar elke letter een eigen vakje heeft of bij woordzoekers wordt de IJ als Y geschreven.

* De Nederlandse spelling is sinds de opstelling ervan (1863) vier keer gewijzigd. De laatste keer in 2006, slechts tien jaar na de derde wijziging.
* De smurfenregel is een ezelsbruggetje voor het spellen. Twijfel je of er een t in het werkwoord moet worden geplaatst, doe dan als de smurfen en smurf er een werkwoord van. Bijvoorbeeld: 'Word(t) nu eens volwassen!'. Je vervangt word door smurf ('Smurf nu eens volwassen!'), je hoort geen t dus je schrijft geen t.

* Het lettertype Verdana wordt het meest gewaardeerd door internetgebruikers .

*Het lettertype Comic Sans kent heel veel tegenstanders, maar ook een hoop aanhangers. Coen en Sander van 3FM hebben al drie keer de nationale comic sans dag georganiseerd. Daarbij werd opgeroepen om zoveel mogelijk in dit lettertype te schrijven. 

* Google doodles is de naam voor het logo Google die soms een andere vorm aanneemt, omdat die dag iets te herdenken of te vieren valt. De eerste Google doodle was deze:

Een heel verschil met wat er nu met regelmaat verschijnt. Kijk hier voor alle doodles in alle landen. 

* Dit stukje tekst bevat trouwens.... Nee, ik ga ze echt niet tellen! 

Spelende letters: schaakbord met letterstukken

Kijk, zo kan het natuurlijk ook:

Dit is een schaakbord waarvan de schaakstukken letters zijn. K voor King, Q voor Queen, et cetera. Geniaal bedacht door Stewart Walker uit Groot-Brittannië.

Dezelfde Stewart Walker bedacht nog een leuk spel met letters: 

Het klassieke schuifspeeltje. 

Volgens mij is de c zo dik omdat hij anders nooit elk hokje zou pakken. ;).

Als ik ooit nog een letterwinkel ga beginnen (zie deze blogpost), dan mogen deze natuurlijk niet ontbreken! 

toevallige letters: p

Ik ben niet de enige in huis die 'letters' ziet in allerhande voorwerpen. Ik schreef al eerder dat Pepijn van drie jaar 'zijn' letter P opzoekt in woorden en teksten. Maar hij was ook verrukt om te ontdekken dat hij ze ook zelf kan maken. Van een speelgoedslang bijvoorbeeld.

En je kunt hem ook als autobaan gebruiken...

alle letters: scrabblesteentjes

Er zijn talloze spelletjes met letters. De bekendste is waarschijnlijk 'scrabble', voor de jonkies onder ons: wordfeud, maar dan op een echt bord. Mijn ouders speelden vroeger (en misschien nu nog wel) eindeloos scrabble. Soms deed ik mee, maar ik was er niet echt goed in. Ik zag nooit een langer woord dan eentje met vier letters. Ik zag niet in dat je soms maar beter een of twee letters neer kon leggen om een hogere score te krijgen, ik vond die letter- en woordwaarde een waardeloze uitvinding en het duurde me altijd te lang. Ik ben het spelletje pas echt gaan waarderen toen ik er opnieuw kennis meemaakte via wordfeud.

Behalve scrabbelen, kun je met de letters van het spel hele leuke dingen doen (met het bord trouwens ook, maar deze blog gaat over letters). Op de site van 101woonideeën staat stap voor stap uitgelegd hoe je er magneten van kunt maken. Klik hier om het te bekijken.

Maar je kunt er nog veel meer mee doen. Zo kwam ik al surfende op internet de volgende ideeën tegen:

* Je maakt er manchetknopen van.

* Met een haakje eraan, kan de scrabbleletter aan een ketting of als bedel aan je armband.

* Tuurlijk: een oorbelhaakje er aan, en het is een oorbel. (foto: Megan Maginnis)

* Als versiering aan een wijnglas tijdens een etentje. Voor elke gast zijn of haar eigen letter. Ik denk dan ook meteen: servetringen! (Die heb ik nog nergens gezien.) (foto: Ryan McFarland)

* Maar de mooiste van allemaal vind ik het kunstwerk van Nathan Jongewaard: een portret van scrabblesteentjes. Dit hier is Frankenscrabble!

Je kunt natuurlijk ook scabbleletters op een houten lijst plakken en een foto van je geliefde, kind of oma er in stoppen, er een naambordje van maken en naast de bel hangen, de kamerdeur van je zoontje en of dochtertje mee opleuken, er onderzetters van maken, labels voor op je keukenkastje fröbelen, cadeaulabels er van maken, er een kast mee inleggen, er punaises aan vast lijmen, ze op een taart plakken als decoratie, ze op een kussen lijmen, of er een kerstboom van maken met typische kerstwoorden.

Tot slot nog een paar mooie kunstwerken, gemaakt van scrabblesteentjes. Ik moet nodig eens aan mijn ouders vragen waar dat oude spel van hun is, die kraan lijkt me wel wat in mijn huis....